Χώρα

Χώρα

patmos_03 tavernes Cave of Apocalypse. Patmos.island, Greece

Πρωτεύουσα του νησιού με 541 μόνιμους κατοίκους και Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO από το 1999, η Χώρα βρίσκεται στο νότιο κεντρικό τμήμα της Πάτμου σε απόσταση 4χλμ. από το λιμάνι της Σκάλας και είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος οικισμός του νησιού.

Κτισμένη κάτω από τα τείχη της οχυρωμένης βυζαντινής Μονής τού Αγίου Ιωάννη τού Θεολόγου, την οποίαν και περιστοιχίζει, έχει κρατήσει μέχρι σήμερα τα αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά του μεσαιωνικού οικισμού από τον οποίον προήλθε: στενά, δαιδαλώδη σοκάκια με μέγιστο πλάτος 1,5μ., μεγαλοπρεπή αρχοντικά και ταπεινά σπίτια που εφάπτονται το ένα με το άλλο, ψηλοί αυλότοιχοι και επίπεδες στέγες που δημιουργούν έναν υπέργειο δρόμο. Λιτές γραμμές και εκτυφλωτικό άσπρο, που κρύβουν προσεγμένους εσωτερικούς χώρους και πολύχρωμες, ανθισμένες αυλές.

Η Χώρα, σημείο αναφοράς της πολιτιστικής διαδρομής της Πάτμου και τού κύρους της, αποτελείται από συνοικίες που διαγράφουν την ιστορική εξέλιξη και εξάπλωσή της με επίκεντρο την Ιερά Μονή:

  • τα Αλλοτινά, στα δυτικά της, ήταν ο οικισμός που δημιούργησαν οι Βυζαντινές οικογένειες όταν κατέφυγαν στο νησί μετά την Αλωση της Πόλης το 1453
  • τα Κρητικά, στα ανατολικά της, η συνοικία που δημιουργήθηκε από τους Κρήτες πρόσφυγες μετά την άλωση του Χάνδακα το 1669
  • τα Απορθιανά, προς βορράν της, το νεώτερο οικιστικό κέντρο, με θέα προς τη θάλασσα, που αναπτύχθηκε από τα μέσα του 18ου αιώνα από καραβοκύρηδες και εμπόρους που ήθελαν να παρακολουθούν την κίνηση στο λιμάνι της Σκάλας.

Ανάμεσά τους, ο πολεοδομικός ιστός διατήρησε την συνοχή του με ταπεινότερες κατοικίες, πυκνά δομημένες, που αντικατοπτρίζουν την λογική της οχύρωσης ενάντια στον εξωτερικό εχθρό και δημιουργούν συνοικίες τα όρια των οποίων μόνον οι ντόπιοι γνωρίζουν: Ελεμονήτρια, Κυλιμούντρα, Λάουρα, Λόρνια, Μαγγούρη, Νιοχώρι, Πεζούλα.

Το αποτέλεσμα είναι ολόκληρη η Χώρα να αποτελεί αξιοθέατο, με μικρότερα κοσμήματα που αξίζει κανείς να ανακαλύψει, όπως οι δυο πλατείες της, της Αγίας Λεσβίας (Αγιά Λεβιάς) και του Δημαρχείου (Λόζας), με το σπίτι του συνιδρυτή της Φιλικής Εταιρείας, Εμμανουήλ Ξάνθου, οι εκκλησίες της (51 συνολικά, ανάμεσά τους η Μεγάλη Παναγιά του 1783, η περιτοιχισμένη Υπαπαντή του 1600, η Παναγία Διασώζουσα του 1559, ο Αγιος Δημήτριος του 15ου αιώνα, οι Άγιοι Απόστολοι του 1603, ο Αγιος Νικόλαος Αλωνάρης του 1816) και τα αρχοντικά της (Αλεξάκη, Βάλβη, Γαζή, Δώριζα, Καλλιγά, Μαλανδράκη, Νικολαΐδη, Σημαντήρη , Παγκώστα, Παλαιολόγου, Σοφολιού, Σύφαντου, Φούντου), ασχέτως αν σήμερα πολλά από αυτά ανήκουν πλέον σε νέους ιδιοκτήτες.

Στη Χώρα, πέρα από την περιήγηση στα σοκάκια της και την υπέροχη θέα, υπάρχουν προσεγμένα μαγαζιά με ποικιλία τουριστικών ειδών, εστιατόρια, γραφικά μεζεδοπωλεία, ατμοσφαιρικά διάσημα μπαράκια καθώς και ένα ξενοδοχείο και ενοικιαζόμενα δωμάτια.

Απορθιανός Δρόμος: το ιστορικό καλντερίμι
Ο Απορθιανός δρόμος (ή Απορθιανή στράτα) είναι το παλιό πέτρινο καλντερίμι μήκους 2,4χλμ. που ενώνει την Χώρα με την Σκάλα (πεζοπορία 40 λεπτών από την Χώρα μέχρι την Σκάλα και 50 λεπτών στην αντίθετη κατεύθυνση) και ο πρώτος δημόσιος δρόμος του νησιού. Κατασκευάστηκε το 1819 επί Μητροπολίτου Σάρδεων Νεκταρίου, ενώ στο πλαίσιο του προγράμματος «Μονοπάτια Πολιτισμού» της Ελληνικής Εταιρείας Περιβάλλοντος και Πολιτισμού (ΕΛΛΕΤ) αποκαταστάθηκε το 2010, δίνοντας την δυνατότητα στον επισκέπτη να περιηγηθεί σε αυτό.